Οι ασυνείδητοι λόγοι για τη διατήρηση της χαμηλής αυτοεκτίμησης

 Μερικοί από τους λόγους που ανακαλύπτει κανείς στην θεραπεία ότι συντηρούν την χαμηλή του αυτοεκτίμηση είναι:

• Διατήρηση της σχέσης με τους γονείς:
  Αν δεχτώ τον δικό τους ορισμό της πραγματικότητας (“είμαι ανάξιος”), διατηρώ τη συναισθηματική σύνδεση μαζί τους.
  ➤ Αν τον απορρίψω, νιώθω τρομακτική αποξένωση και μοναξιά.

• Αίσθηση ελέγχου:
  Αν πιστεύω ότι φταίω, τότε μπορώ να “διορθώσω” τον εαυτό μου και να σταματήσουν να μου φέρονται άσχημα
  ➤ Αν δεν φταίω, πρέπει να αντιμετωπίσω την αίσθηση του ότι δεν μπορώ να ελέγξω την αρνητική συμπεριφορά των άλλων και το πόσο με πληγώνει.

• Αίσθηση ασφάλειας:
  Αν αποδεχτώ ότι άξιζα την κακομεταχείριση, δεν χρειάζεται να θυμώσω. Ο θυμός μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερη απόρριψη ή τιμωρία.
  ➤ Αν δεν κατηγορήσω τον εαυτό μου, αναδύεται έντονος θυμός και αίσθημα αδικίας.

• Αποφυγή του πόνου της προδοσίας:
  Αν πιστέψω ότι ήμουν ανάξιος, τότε οι γονείς μου δεν με πρόδωσαν, απλώς πήρα αυτό που “άξιζα”.
  ➤ Αντίθετα, χωρίς αυτή την άμυνα, έρχομαι αντιμέτωπος με τη θλίψη της γονεϊκής προδοσίας.

• Αποφυγή του πένθους για όσα χάθηκαν:
  Αν θεωρώ ότι είμαι ανεπαρκής, δεν χρειάζεται να δω πόσο από τη ζωή μου έμεινε ανεκπλήρωτο.
  ➤ Χωρίς αυτή την άμυνα, βιώνω βαθύ πένθος για όσα θα μπορούσα να έχω κάνει και δεν έκανα καθώς ένιωθα ότι δεν θα τα καταφέρω.

• Προστασία από αποτυχία:
  Αν πιστεύω ότι είμαι ανίκανος, δεν προσπαθώ, άρα δεν αποτυγχάνω.
  ➤ Η προσπάθεια θα με έφερνε αντιμέτωπο με τον κίνδυνο περαιτέρω επίκρισης, αποτυχίας και απόρριψης.

• Αποφυγή της υπαρξιακής ευθύνης:
  Αν είμαι “ανεπαρκής”, δεν χρειάζεται να αναλάβω την πλήρη ευθύνη για τη ζωή μου.
  ➤ Χωρίς την αρνητική αυτοεικόνα, έρχεται η βαριά επίγνωση της προσωπικής ευθύνης.

• Διατήρηση μιας δίκαιης και “καλής” εικόνας του κόσμου και της ανθρώπινης φύσης:
  Αν πιστέψω ότι άξιζα τον τρόπο που με μεταχειρίστηκαν, τότε ο κόσμος παραμένει λογικός, δίκαιος και καλός.
  ➤ Αν σταματήσω να το πιστεύω αυτό, έρχεται μια υπαρξιακή κρίση νοήματο. Πώς μπορεί ένας “καλός” κόσμος να επιτρέπει τόση αδικία; 

• Αναζήτηση ευθύνης και συγγνώμης από τους γονείς:
  Μπορεί να προσπαθώ να τους “αναγκάσω” να δουν τη ζημιά που μου προκάλεσαν, περιμένοντας απολογία ή μετάνοια.
  ➤ Αν δεν υπάρχει τρόπος να τους κάνω υπόλογους νιώθω βαθιά απογοήτευση.

• Αναζήτηση της φροντίδας και της προσοχής που δεν έλαβα:
  Ελπίζω ασυνείδητα πως οι άλλοι θα μου δείξουν τη φροντίδα που μου έλειψε, βλέποντας τη “πληγωμένη” πλευρά μου.
  ➤ Διαφορετικά θα βιώσω την θλίψη για την απουσία αυτής της φροντίδας στην παιδική ηλικία και την μάταιη προσδοκία να ζήσω ως ένα φροντισμένο παιδί.

• Αναζήτηση της “χαμένης παιδικής ηλικίας”:
  Αν πιστεύω ότι δεν είμαι ικανός για πολλά, απαλλάσσομαι από απαιτήσεις και πιέσεις — μπορώ να “απολαύσω” καθυστερημένα μια ανέμελη παιδικότητα.
  ➤ Χωρίς αυτή την πεποίθηση, έρχεται το πένθος για την απώλεια της ανεμελιάς που στερήθηκα.

• Ψευδο-μετάνοια:
  Αν βλέπω τον εαυτό μου ως “κακό” ή “ανάξιο”, μπορώ να πράττω άσχημα και να νιώθω ακόμα ότι είμαι “καλός άνθρωπος” — γιατί ένας πραγματικά κακός δεν θα ένιωθε τύψεις.
  ➤ Η αυθεντική θεραπεία φέρνει ειλικρίνεια με τον εαυτό, σύγκρουση με τη συνείδηση και επανασύνδεση με τις αξίες μου.

• Αποταύτιση:
  Νιώθοντας ανίκανος και ανεπαρκής, εξασφαλίζω ότι δεν θα μοιάσω με τον αλαζονικό, ψυχρό ή καταπιεστικό γονέα μου.
  ➤ Όμως κάτω από αυτό κρύβεται η ντροπή ή αυτοκατηγόρια επειδή ταυτίζω μέσα μου τον εαυτό μου με αυτόν.

• Διατήρηση της γνώριμης ταυτότητας και των παλιών ρόλων:
  Η αρνητική αυτοεικόνα, όσο περιοριστική κι αν είναι, αποτελεί οικεία βάση ταυτότητας.
  ➤ Η εγκατάλειψή της προκαλεί μια βαθιά αίσθηση απώλειας. Σαν να χάνεται ο γνώριμος εαυτός, οι ρόλοι και τα μοτίβα ζωής που με συνόδευαν για χρόνια.